Hollanda’da geçirdiğimiz 11 ayı doldururken kendi evimizi satın aldık 🙂 Aslında mortgage kredisinin avantajlarını ve hakikaten de kira öder gibi ev sahibi olunduğunu duyduğumuzdan beri aklımızda bu düşünce vardı. Gerçekten de ödemeler kiralardan daha düşük ve bu durumda kirada oturmaktansa ev satın almak daha avantajlı bir durum aslında. Bizim satın almaya karar verdikten sonra ev bulma ve satın alma işlemlerini gerçekleştirmemiz yaklaşık 2 ay sürdü. Genele bakıldığında çok kısa bir süre çünkü seneler süren de duydum. Biraz şans meselesi biraz da seçimleriniz ve izlediğiniz yollarla alakalı bence. Haydi gelin kendi ev satın alma sürecimizde nelere dikkat ettik, süreç nasıl ilerledi biraz bahsedeyim.

1- Bütçe Belirlemek

Öncelikle ev satın almak için ekonomik seçeneklerinizi bilmek ve/veya değerlendirmek gerekiyor. Biz hem bu seçeneklerimizi öğrenmek hem de daha sonraki mortgage süreçleri için bir “mortgage advisor” ile anlaştık. Mortgage advisor sizin gelirinizi, iş kontratınızın tipi ve süresini, kredi haricinde nakit para kullanıp kullanmayacağınızı, bankaların güncel mortgage politikaları gibi parametreleri kullanarak tahmini olarak maksimum ne kadar mortgage alınabilir, ödeme seçenekleri nedir gibi konularda çeşitli bilgiler veriyor. Bu görüşmenin sonunda en fazla ne kadarlık bir ev aramanız gerektiği belirleniyor ve bu miktara göre aramalara başlıyorsunuz.

Tabi masraflar sadece evin fiyatı ile sınırlı kalmıyor. Ekstra masraflar konusunda (emlakçı ücreti, noter, değerlendirme raporu vs.) ve ödeyeceğiniz miktar hakkında advisor sizi bilgilendiriyor. Bu masraflar genelde evin yaklaşık %5 i gibi bir ücrete denk gelse de bir çok parametre bunu değiştirebiliyor. Örneğin 35 yaşın altındaysanız ve ilk evinizi alıyorsanız evin değerinin yaklaşık %2 si olan “transfer tax” ı vermiyorsunuz ve bu ciddi bir kazanç sağlıyor. Ayrıca bu yapılan harcamaların bazılarını vergi iadesi olarak bir sonraki sene geri alabiliyorsunuz. Bu ve bunun gibi durumları detaylıca araştırmakta ve/veya mortgage danışmanınızla konuşmakta kesinlikle fayda var. Bu ekstra masrafların ödemesi genelde nakit oluyor. Yani özetle ilk adım olarak mortgage advisor ile görüşmek süreç için büyük yol gösteriyor.

2-Şehir Seçimi

Bütçe belirlendikten sonra sıra geliyor şehir ve mahalle seçimine. Sinanın ofisi Amsterdam’da ancak evden çalışıyor. Ofise gitme gibi bir zorunluluk olmadığı için Hollandanın herhangi bir şehrinden ev satın alabilme imkanımız vardı. Biz yine de arada ofise gitme durumları olursa diye ve Amsterdam’dan çok uzaklaşmak istemediğimiz için buraya yakın şehirlerden tercih etmek istedik. Öncelikle Amsterdam’a ulaşımın kolay olduğu şehirleri belirledik. Ardından şehirlerin yaşanabilirlik endekslerini karşılaştırdık. Bunun için “https://allecijfers.nl” sitesinden faydalandık. Bu sitede şehirlere ve mahallere ait tüm detaylı bilgileri bulabiliyorsunuz. Bir diğer kriter elbette ki mahalledeki okulların başarı durumları. Bunun için de “https://scholenopdekaart.nl” sitesinden faydalandık. Bulduğumuz her ilanın posta kodunu bu sitede yazarak civardaki okulların puanlarına baktık. Bir de belirlediğimiz bu şehirlerde yaşayan tanıdıklarımıza sorduk (hatta çok aşırı sorduk 🙂 ). Bu araştırmaların ardından tabi ki listemizdeki tüm şehirleri tek tek gezdik. Bu önemli bence çünkü herkesin değerlendirme kriteri kendine özgü. Muhakkak şehri en az 1 gün gezin görün ve kendiniz değerlendirin. Bu araştırmalara ve bütçemize göre en uygun şehir Purmerend gözüküyordu ve biz de rotamızı buraya çevirdik 🙂

Buraya ufak bir not düşmek istiyorum çünkü “neden Haarlem değil?” sorusu çok geliyor. Tamamen bütçe ile alakalı 🙂 Haarlem oldukça pahalı bir şehir. Aradığımız tarzdaki ve istediğimiz bölgelerdeki satılık ev fiyatları bütçemizin üstünde olduğu için malesef ayrılmak zorunda kaldık Haarlemden. Bütçemize uygun olsaydı asla başka şehir araştırmazdık ama onu da söyleyeyim 🙂 Hem güzel bir şehir hem de Hollanda’da yerleştiğimiz ilk yer olduğu için bende yeri çok ayrı..

3- Ev Arama Mesaisi

Bütçe ve şehir kriterlerini belirledikten sonra sıra artık ev aramaya geliyor. Bunun için bazı ev arama sitelerinden (funda.nl, pararius) istediğiniz filtreleri ekleyerek ev bakmaya başlıyorsunuz. Beğendiğiniz evi görmek için randevu alıyorsunuz. Biz bu süreçte arkadaşlarımızın da önerisi ile harika bir emlakçı ile çalıştık (öneri isteyenler instagramdan yazabilir). Emlakçı ile çalışmak şart değil ama bence ev satın alma sürecinin olmazsa olmazı çünkü bu süreçleri aslında emlakçılar yürütüyor. Yani evi gezdiren kişi, ev sahibinin emlakçısı. Eve teklif verme ve satış sözleşmesi süreçlerini yürütmenin yanısıra sizin emlakçınız olduğu için sadece sizi düşünerek hareket ediyor. Ev ararken sizin isteklerinize göre bazı evlerin neden size uygun olamayabileceği konusunda geri bildirimler veriyor. Ayrıca evin değerinin ne olduğu, evdeki artılar ve eksiler, yapılabilecek ve yapılması gereken tadilatlar gibi konularda sizi uyarıyor. Örneğin bizim satın aldığımız evi liste fiyatının altında almamız emlakçımız sayesinde oldu. Bir de bazen ilanlar aslında yukarıda bahsettiğim internet sitelerine düşmeden önce emlakçılara düşüyor. Böylece süreçte daha hızlı olabiliyorsunuz.

Bu süreçte biraz hızlı olmakta fayda var çünkü Hollanda’da ev bulma konusunda büyük sıkıntı yaşanıyor. Bolca mesai yapmak lazım. Bir de filtrelerinizden alarm oluşturursanız yeni ilan çıktığı gibi hemen size bildirim geliyor. Bence nasıl bir ev istediğiniz konusunda net olabilmek için bolca ev gezmek lazım. Biz birkaç ev gezdikten sonra kafamızda net kriter oluşturabildik. Bir de eve girince “işte bu” demek önemli bence. Mesela bizim gezdiğimiz her evde Defne muhakkak ağladı, sadece satın aldığımız evde ağlamadı hatta emlakçımız bile “bu bir işaret dedi” 🙂

Ev seçerken nelere dikkat edilmesi konusunda aslında daha önceki ev kiralama sürecini anlattığım “Evimizi Tuttuk!” yazımda bahsetmiştim. Bu kriterler ev satın alma konusunda kişiden kişiye değişiyor. Örneğin çok eski ve enerji sınıfı çok düşük bir ev alıp tadilat yaptırıp hem evi yenileyebilirsiniz hem de enerji sınıfını yükseltebilirsiniz. Bu konuda da mortgage advisor ile konuşup renovasyon konusundaki seçenekleri değerlendirebilirsiniz. Tabi buna sabrınız varsa çünkü Hollanda’da bu tadilat işleri hem çok pahalı hem de çok yavaş ilerliyor. Bizim sabrımız olmadığından biz açıkçası tadilat gerektirmeyen bir ev tercih ettik.

4- Teklif Verme Süreci

Eveeet beğendiğiniz bir evi buldunuz. Sıradaki süreç teklif vermek. Eğer evi gerçekten beğendiyseniz bu aşamada çok hızlı olmak gerekiyor. Yani günlerce bir düşünme süresi pek mümkün değil. Evler biraz kapış kapış gidiyor çünkü. Biz evi gördük, çıktık ve yarım saat kadar ölçtük tarttık. Sonra da emlakçımızı arayıp biz teklif vermek istiyoruz dedik. O da teklif verdi bizim adımıza. Zaten evden çıkar çıkmaz “eğer beğendiyseniz bu evi şu fiyata alırız diye hissediyorum” dedi ve gerçekten o teklif kabul edildi 🙂 Örneğin bu noktada emlakçı ile çalışmasak bizim aklımıza liste fiyatından aşağıda teklif vermek gelmezdi çünkü genelde evi kaçırmamak için üstten teklif veriliyor.

5- Sözleşme İmzalanması

Verilen teklifin kabul olmasının ardından iki taraf arasında satış sözleşmesi imzalanıyor. Bunun için notere gitmedik, süreç online ilerledi. Bu şehirden şehire değişen bir şey ama. Bazı şehirlerde bizzat gitmeniz gerekiyor. Bir de bu sözleşmede eşinizle birlikte imzalıyorsunuz. Bize mail ile sözleşmeyi gönderdiler. Biz indirip imzalayıp tarattıktan sonra karşı tarafa ilettik. Bayağı kolay oldu. Bu her iki tarafı koruyan bir sözleşme. Bu sözleşmede sizin ekonomik planınıza göre bazı maddeler koydurtmanız gerekiyor. Yani mesela sözleşmeyi imzaladınız ama size mortgage çıkmadı. Bu durumda cayabilmeniz için sözleşmeye resmi bir madde eklenmesi gerekiyor yoksa evin bedelinin %10 u civarı bir bedeli ödemek zorunda kalıyorsunuz. Aynı şekilde karşı taraf belirlenen koşullar dışında evin satışından vazgeçerse benzer yaptırımlar var. Bu sözleşme karşılıklı imzalandıktan sonra artık mortgage süreci başlıyor.

6- Mortgage Başvurusu

Bu aşamada sürecin en başında görüştüğünüz mortgage danışmanı ile veya bireysel olarak bankalarla iletişime geçerek mortgage başvurusu yapıyorsunuz. Bankaların faiz oranları, ödeme planı gibi kriterleri değerlendirerek seçtiğiniz banka ile görüşüyorsunuz. Banka, satın almak istediğiniz eve bir yetkili gönderip evin değerini çıkartıyor. Bunu yaparken evin tüm detayları, civardaki evlerin satışları vs gibi bir sürü parametreyle size uzun bir rapor olarak değerlendirmeyi sunuyor. Bu rapora göre sizin mortgage limitleriniz belirleniyor aslında. Yani o ev için ev sahibi ile anlaştığınız fiyattan çok, bankanın eve biçtiği değer önemli. Eğer çıkan sonuç sizin için de uygunsa bankayla anlaşıyorsunuz.

Burada aslında emlakçının önemi bir kez daha anlaşılıyor çünkü evin olması gerekenden çok yukarıda bir teklifle aldıysanız ve banka aynı şekilde düşünmüyorsa alabileceğiniz mortgage ihtiyacınız altında kalabilir. Bu durumda ya aradaki farkı nakit vermek zorundasınız ya da anlaşmayı bozmak zorundasınız.

7- Evi Teslim Alma

Artık geriye evi teslim alacağınız gün noterdeki işlemleri yapmak ve anahtarı almak kalıyor. Tüm bu süreçlerin belki de en güzel kısmı:) Bir de önemli ve bence iyi bir ayrıntı, mortgage krediniz ve ev satın alma sürecindeki masraflarınızın ödemesi evi teslim aldığınız gün başlıyor. Haliyle anahtar tesliminiz 6 ay sonra bile olsa eve taşınmayı beklerken kredi ödemiyorsunuz.

Biz henüz evi teslim almadık, 1 Eylül’de alacağız. Noter sürecini de bu aşamadan sonra güncellerim yine burada.

Ev satın alma sürecindeki işlemleri ve kendi deneyimimizi olabildiğince aktarmaya çalıştım. Umarım bu süreçte olan veya merak eden herkes için faydalı bir yazı olmuştur. Herhangi bir sorunuz olursa buradan veya instagram üzerinden yorum bırakabilirsiniz. Umarım gönlünüze göre bir evi en kısa sürede bulursunuz 🙂 Görüşmek üzere 🙂